1.
 
      "ขอให้เรา..เป็นอย่าง เช"   คำขวัญถูกตะโกนออกจากปากเด็กๆ ชั้นประถมในคิวบา
 
      เหนือสุดไปกว่ากระดานดำในห้องเรียน มีรูปของบุรุษคนหนึ่งแขวนประดับอยู่ มันเป็นภาพธรรมดาสามัญ ที่สามารถพบเห็นได้ทั่วไปในกรุงฮาวานา
 
      และปรากฎซ้ำในปริบทอื่น ในดินแดนอื่นๆ เสื้อยืดแฟชั่นของเด็กหนุ่มผู้ยึดมั่นความแนว, นาฬิกาสวอช, สเมอนอฟฟวอดก้า,  ไฟแช็ค, ท้ายบังโคลนรถสิบล้อ, ปกคาสเซ็ทเทปของแบนด์เพื่อชีวิตชื่อดัง ที่ต่อมาผู้นำวงออกมารณรงค์ชวนเชื่อว่า ควรดื่มน้ำชูกำลัง เพื่อสมองจะได้แจ่มใส เพราะมันบรรจุไว้ด้วยวิตามินบี 12 อันมีคุณค่า
 
 
 
 
 
 
 
 
 
      สายตาบุรุษผู้นั้น ส่งพลังผ่านเหนือกาลเวลามานาน พลังอันแตกต่าง ..ความหมาย หรือ คำพูดใดหนอ? อยู่ภายใต้แววตาและความนึกคิดอันนั้น 
 
       ภาพนั้นมันทำให้เขาตื่นเต้นอย่างมาก  อัลแบร์โต กอร์ด้า ช่างภาพผู้โด่งดังจากภาพนั้น กล่าวถึงยี่สิบวินาทีของภาพที่กลายเป็นสมบัติสาธารณะร่วม(ทุก)สมัย
 
      ความรู้สึกของห้วงขณะแห่งการทอดนิ่ง สายตานั้นให้ความรู้สึกประหนึ่งว่า จะแทรกเข้าไปสู่หัวใจที่เศร้าและเจ็บแค้นของฝูงชน ในงานไว้อาลัยผู้เสียชีวิตจากการระเบิดของเรือขนอาวุธ
 
 
 
     2.
 
     มาริลิน ไซด์ลิน ภรรยาของนักเชี่ยวชาญละตินอเมริกา กล่าวถึงการพบเชในคิวบาว่า
 
    "สิ่งแรกที่แว้บเข้ามาในความคิด ทั้งๆ ฉันท้องกำลังโย้ พระเจ้าช่วยผู้ชายคนนี้ทำไมถึงเท่อย่างนี้ แล้วฉันก็เฝ้าแต่คิดว่า ทำไมตอนนี้ฉันต้องท้องโตด้วยนะ ถ้าดวงตาเป็นหน้าต่างของหัวใจ เชนั้นมีดวงตาที่ดูเหมือนจะมองปราดทะลุเข้าไปถึงใจคุณ มันเหมือนกับมีพระเยซูอยู่ในตัวเขา เมื่อเขาคุยกับฉัน ฉันรู้สึกได้ว่า เขาพูดความจริง"

 
    ว่ากันว่า รูปของเช มีปริมาณมากบนโลกใบนี้เป็นอันดับสอง เป็นรองแค่รูปของพระเยซู
 
     แต่ความจริงแล้ว เช ไม่ปลื้มนักกับการถูกถ่ายรูป ครั้งหนึ่งเมื่อเชได้รับหน้าที่ให้ดูแลการปฎิรูปที่ดิน ช่างภาพนำภาพถ่ายมาให้ดู เชตอบว่า
 
 
    "รูปสวยดีนะ แต่สิ่งที่คุณถ่ายนั้นผิดเป้าหมาย ทำไมมีแต่รูปผม? เสียทรัพยากร ถ่ายประชาขนซิ" 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
    3.
 
     เช เกวารา ชายชาวอาร์เจนตินา แต่กลายเป็นพลเมืองของคิวบา เมื่อเขาช่วยคาสโตร ปฎิวัติโค่นล้มรัฐบาลเผด็จการบาติสต้าสำเร็จ ได้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีการคลังของประเทศ เป็นบุรุษผู้มีอำนาจไม่เป็นสองรองใครในประเทศนี้
 
     แต่มาถึงวันหนึ่งเขาก็สละทิ้งอย่างไม่ใยดี
 
 
     ผู้พันเซลิซ ผู้ควบคุมตัว เช ได้ในโบลิเวีย ถามเขาว่า
 
 
                                     "เป็นคนชาติไหน คิวบาหรืออาร์เจนตินา?"
 
      เขาตอบ
 
                 "ผมเป็นชาวคิวบา อาร์เจนตินา โบลิเวีย เปรู เอควาดอร์ และอื่นๆ .. คุณเข้าใจไหม?"

 
  เขาเป็นคนของโลกอย่างแท้จริง
 
 
 
        4.
 
        เช มีชื่อจริงว่า Ernesto Rafael Guevara de la Serna 
 
        เช เป็นลูกครึ่งไอริช-สเปน เกิดในครอบครัวชนชั้นกลางแห่งเมืองโรซาริโอ  ประเทศอาร์เจนตินา เรียนแพทย์ที่มหาวิทยาลัยบูเอโนสไอเรส
 
      ตอนที่เรียนอยู่ปีสุดท้ายเขากับเพื่อน อัลเบอร์โต กรานาโด ได้ขี่มอเตอร์ไซค์ Norton 1939, 500 cc. ท่องเที่ยวไปทั่วแถบละตินอเมริกา  ทำให้เขาได้พบเห็นความยากลำบากของผู้คนในชนบท ความยากจน การเอารัดเอาเปรียบ และการกดขี่ข่มเหงที่เลวร้าย ล้วนแต่มีสาเหตุมาจากความแตกต่างทางชนชั้น และรัฐบาลเผด็จการ (บันทึกการเดินทางในครั้งนั้น ได้รับการตีพิมพ์เป็นหนังสือ และสร้างเป็นภาพยนตร์ ในชื่อเดียวกันว่า The Motorcycle Diaries)
 
 
 
 
              
 
 
 
 
 
       มีคนจำนวนมากจำวันตายของเขาได้ เพราะมันส่งผลกระทบต่อผู้คนผู้เกลียดชังความอยุติธรรมจำนวนมาก ที่แสวงหาที่เหยียบยืนบนโลกนี้ แต่ไม่มีใครรู้วันเกิดที่แท้จริง(อย่างแน่ชัด)

       เชเกิดเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 1928 (ข้อมูลบางแห่งบอกว่าวันที่ 14 พฤษภาคม ปีนั้น .. ที่ปรากฎอย่างนี้ เพราะมารดาต้องการปกปิดว่า เธอตั้งครรภ์ก่อนแต่ง)
 
       เชมีบุคลิกภาพคล้ายแม่ ทั้งคู่ชอบสนุก ทำอะไรเสี่ยงๆ ชอบแสดงความคิดเห็น มีนิสัยขบถ แตกต่างผู้เป็นพ่อที่เคร่งในระเบียบวินัย โรคหอบหืดทำให้เข้าโรงเรียนช้ากว่าเด็กคนอื่น  แม่จึงเป็นคนสอนอ่านเขียน เขากับแม่มีความผูกพันกันมาก โรคนี้เองทำให้เชคิดที่จะเรียนหมอในเวลาต่่อมา เพื่อรักษาตัวเองให้หายขาด
 
 
 
       5.
 
       เช เป็นคนที่คิดถึงคนอื่นมากกว่าครอบครัว เสมอ ในความเป็นผู้นำที่มีอภิสิทธิ์ชนในสังคมนิยมคิวบา  เมื่อมีการปันส่วนอาหาร
      เพื่อนของเขาบอกว่า เขาได้รับอาหารเพิ่มพิเศษ เชก็สั่งให้มีการสอบสวน เมื่อตรวจแล้วพบว่าเป็นความจริง เขาก็สั่งให้ยกเลิกสิทธิพิเศษที่ครอบครัวเขาได้ มีข่าวว่าภรรยาของเขาถึงกับต้องยืมเงินจากองครักษ์
 
 
      ครั้งหนึ่ง ระหว่างที่อยู่ในป่า เชกับคาสโตรซ้อมยิงขวดเบียร์ด้วยกัน ปรากฎว่าคาสโตรยิงถูกหมด แต่เชยิงไม่ถูกเลย เพื่อนระดับ คอมมานดันเต คนหนึ่งถามเชว่า
 
 
                                                         "ทำไม?  คุณน่าจะทำได้ดีกว่านี้"
 
 
               เชตอบว่า   "คุณต้องการให้ผม ทำให้ผู้นำของเราเสียหน้าหรือไง คุณน่าจะรู้อะไรที่มากกว่านั้น"
 
 
 
 
      6.
 
      ในโลกนี้อาจจะมีมนุษย์เพียงไม่กี่คน ที่จะคิดในแบบที่มีทางเลือกแค่สองทาง และที่ถือว่าหนึ่งในสองทางเลือกนั้นคือความตาย ก็ยิ่งน้อยลงไปอีก
 
     ความมั่นใจหนหนึ่ง ที่สำเร็จจากการเสี่ยง คือ ปฎิบัติการในการเข้าโจมตีค่ายทหารมวนกาดา ค่ายสำค