change

ข้างบน คือ บอสซาโนวา เพลงแรกของโลก (ที่มีการบันทึกไว้)

หลายๆ คนเวลานึกถึง บราซิล มักจะนึกถึงนักฟุตบอลเก่งๆ แต่ประเทศนี้ยังมีดีอีกอย่าง คือ ดนตรี คนฟังเพลง
คงต้องนึกถึง Bossa Nova หรือ จะเรียกว่า Brazilian Jazz ก็ได้ เพราะถือกำเนิดขึ้นจากนักดนตรีชาวบราซิล 3 คนคือ

Antonio Carlos Jobim ,Joao Gilberto และ Luiz Bonfa

เกิดขึ้นเมื่อปี 1950 เป็นการนำเอา cool jazz ผสมจังหวะเคาะแบบแซมบ้า ซึ่งเล่นโดยกีตาร์คลาสสิคแต่ใช้นิ้วดีดเอา เมื่อมันถือกำเนิดแถวชายทะเล Copacabana และ ipanema ที่เป็นบริเวณชายหาดของ Rio De janeiro ซึ่งนักดนตรีกลุ่มนี้อาศัยอยู่ อีกทั้งเนื้อหาของเพลงที่พูดถึง สิ่งต่างๆ รอบตัว ในแง่บวก พูดถึง ดอกไม้ ชายทะเล

มันจึงได้ชื่อว่า new beat (จังหวะใหม่)ก็คือ Bossa Nova ในภาษาท้องถิ่น

บอสซ่า นั้นเล่นง่ายไม่ซับซ้อน คือ เหมาะที่จะเล่นแถวชายหาด ด้วยกีตาร์ตัวเดียวมากกว่า แต่ถ้าหากขึ้นเวที สถานที่ควรจะใหญ่ขิ้น เครื่องดนตรีที่จะเพิ่มขึ้นคลอเคลียไปกับกีตาร์ ก็จะมีแต่เปียโน หากจะมากไปกว่านั้นก็จะเป็น ออแกน กับ ดับเบิ้ลเบส ซึ่งเล่นแบบเคลียคลอ ไม่ได้เล่นนำ จัังหวะจะถูกคุมไว้ด้วย กีตาร์ซึ่งเป็นหัวใจ กับ เครื่องเคาะ

สิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้ อีกอย่าง คือ นักร้อง ซึ่งต้องมีความสามารถ ที่จะร้องสื่อสารให้ได้อารมณ์แบบการด้นสด (Improvise) เหตุนี้เองทำให้เกิดนักร้องคู่บุญของ Joao Gilberto คือ Astrud Gilberto ผู้เป็นภรรยาของเขาเอง

บอสซ่า เข้ามาดังในอเมริกาในยุค 60 โดย Charlie Byrd นักดนตรีแจ๊ส ที่เกิดติดใจสำเนียงใหม่ที่ได้ค้นพบ ขณะทัวร์บราซิล เลยเอามาประยุกต์ทำใหม่กับ Stan Getz มือแซกโซโฟนคู่บุญ กลายเป็นอัลบั้ม Jazz Samba (1962) จากนั้นก็ชักชวน กลุ่มนักดนตรีชาวบราซิลต้นตำหรับมาออกอัลบั้มในอเมริกา Getz/Gilberto (1963) อัลบั้มชุดนี้มีเพลง
The Girl From Ipanema ซึ่งขับร้องโดย แอสทรู้ด ที่ต่อมาได้รางวัลแกรมมี่ในปี 1965 กลายเป็นเพลงอมตะมาจนถึงปัจจุบัน

ถ้าพูดถึง Jazz หลายๆ คนมักนึกถึง ตีความว่า เป็นดนตรีฟังยาก หรือบางทีฟังแล้วอาจยกระดับตัวเองกลายเป็นผู้มีรสนิยมสูงอะไร ทำนองนั้น กลายเป็นความเข้าใจผิดทั้งเพ เพราะแจ๊สถือกำเนิดจากความทุกข์ยากของ คนผิวสี ผู้เป็นทาส ที่ต้องหาดนตรีมาเป็นเครื่องปลอบประโลมใจ ซึ่งไม่ต้องแปลกใจเมื่อเราเห็นว่า นักร้องเก่งๆ เสียงดีๆ นั้นล้วนเป็น คนดำ

ด้วยอุปสรรคข้างต้นนั้นทำให้ jazz ไม่ว่ารูปแบบไหนกลายเป็นความเหินห่าง สำหรับชนชั้นล่าง และบางทีก็ถูกตีความ ให้เป็นดนตรีที่อยู่บนหิ้ง เคียงคู่กับดนตรีคลาสสิค ไปเฉย

ในยุคเก่านั้นผมอาจจะย้อนไปกล่าวถึงในโอกาสข้างหน้า แต่เอายุค 10 ปีหลังนี้ ต้องขอบคุณ Diana Krall และ Norah Jones ที่ทำให้แจ๊สเผยแพร่ไปในวงกว้างแม้จะเป็นเพียง pop jazz อะไรก็ตามแต่ แต่ก็สามารถทลายกำแพงที่ว่า

มากกว่าที่บ้านเรา เวลาที่ใครนึกถึง jazz ก็ไม่นึกถึงใครอื่นเลย นอกจาก Kenny G

ถ้าเป็น Bossa Nova ในยุคใหม่นี้ เราต้องขอบคุณ Lisa Ono นักดนตรีสาวแดนปลาดิบ ผู้ซึ่งไปเกิดในดินแดนของบอสซ่า อย่างบราซิล และได้นำพาเอาดนตรีแขนงนี้มาสู่ชาวโลกในแบบ ที่เข้าถึงคนส่วนใหญ่ เหมือนกับที่ Jack Johnson ทำเพลงโฟล์คให้ติดหูง่ายๆ (แม้ว่าเธอจะถนัดเอาเพลงคนอื่นมาทำใหม่ก็ตามแต่)

ใครที่สนใจแนวนี้มากกว่านี้ นอกจาก นักดนตรีข้างบน ที่ผมพูดถึงแล้ว ลองๆ สำรวจ โลกไซเบอร์หาดู ข้อมูลเพิ่มเติม ซึ่งไม่ควรพลาดสำหรับ Bossa Nova ดังมีชื่อต่อไปนี้

Sergio Mendes, Nara Leao, Carlos Lyra , Roberto Menescal , Baden Powell, Walter Wanderley,
Vinicius de Moraes, Toquinho, Elis Regina, Joao Bosco, Bebel Gilberto, Caetano Veloso, Djavan
Angel Parra Orrego

Entry ต่อไปผมจะพูดถึงดนตรี คลายร้อนของบ้านเรา ครับ.

ต้องขออภัย Entry คราวนี้ ที่ตัวหนังสือเป็นแบบนี้ จะพยายามให้ดีกว่านี้ในครั้งต่อไปครับ